Toeslag af.… is een muurschildering in Utrecht, gemaakt samen met jongeren die zijn geraakt door de toeslagenaffaire. Het werk maakt zichtbaar hoe dit onrecht doorwerkt in hun leven – en hoe jongeren daar zelf betekenis aan geven.

De muurschildering is het resultaat van gesprekken, workshops en samenwerking tussen jongeren, kunstenaar JanIsDeMan en betrokken organisaties. Zij staat symbool voor herstel en hoop, maar blijft bewust onaf zolang eerlijke compensatie en herstel nog uitblijven.

Dit kunstwerk is onderdeel van de street art route in Utrecht. Bekijk de volledige route en ontdek ook andere muurschilderingen en verhalen in de stad.

JanIsDeMan – Toeslag af.…. 
Muurschildering, 2026

Twee getroffen jongeren hadden de burgemeester van Utrecht gevraagd om een muurschildering, om zo te zorgen dat hun verhaal niet vergeten wordt. 

Ik heb met meerdere van deze jongeren gewerkt in graffiti workshops en veel gesprekken met hen gevoerd. Zo leerde ik hoe pijnlijk en heftig hun persoonlijke situaties waren — en nog steeds zijn. Dat motiveerde mij om hun verhalen, emoties en ontwerp-ideeën uit die workshop mee te nemen en om te zetten in deze muurschildering. Daardoor is dit werk veel meer dan alleen een plaatje.

Het staat symbool voor hun herstel en hoop.

Gelukkig vonden wij samen met de mensen van woningcorporatie Woonin een geschikte muur voor dit concept.

De muurschildering bestaat uit twee delen: het deel dat je nu kunt zien en het deel dat ik afmaak op het moment dat de jongeren fatsoenlijk zijn gecompenseerd en behandeld.

Op de muurschildering zie je bloemen en een vlinder. Elk element heeft iets eigenaardigs: (de vlinder mist bijvoorbeeld een stukje vleugel en een bloem heeft onverwacht stekels). Dit symboliseert het verhaal van de jongeren.

We hadden ook ontwerpen die donkerder van aard waren. Tegelijk moet ik rekening houden met de sterke invloed van een muurschildering op de openbare ruimte. Nu kunnen mensen er mooie bloemen in zien, maar wie echt kijkt, ziet het verhaal.

Hoe lang het nog duurt voordat ik de schildering kan afmaken, hangt volledig af van de afhandeling door alle betrokken partijen die zich met de situatie van de jongeren bezighouden.

Je kunt de schildering vinden op de Taagdreef/Ebrodreef in Utrecht Overvecht (vlak bij het voormalige huis van een van de jongeren).

Utrecht, 31 mei 2026,
JanIsdeMan

De toeslagenaffaire wordt vaak verteld in termen van beleid, cijfers en juridische afwikkeling. Minder zichtbaar is wat het onrecht vandaag nog doet met kinderen en jongeren die ermee zijn opgegroeid. Velen van hen leefden jarenlang met stress, financiële onzekerheid en wantrouwen richting instanties. Het emotionele en psychische leed kan diepgaand en onvoorspelbaar zijn. Dat leed wordt nog onvoldoende gezien. Ook is het vaak een uitdaging om te verwerken wat er is gebeurd, je ertoe te verhouden en te weten met wie je daarover kunt praten.

Het kunstwerk in Utrecht is ontstaan vanuit die realiteit. Niet om het onrecht te verzachten, maar om te laten zien wat er — ondanks dat onrecht — ook kan ontstaan. Het project is verankerd in het gedachtegoed van posttraumatische groei (Tedeschi, 2004): de mogelijkheid dat mensen, naast schade en verlieservaringen, ook nieuwe inzichten, kwaliteiten en een nieuw perspectief kunnen ontwikkelen. Niet omdat het trauma ‘goed’ was, maar omdat mensen actief manieren vinden om zich ertoe te verhouden.

Samen maken, samen betekenis geven
In het maakproces werd duidelijk hoe verschillend de ervaringen van jongeren zijn, maar ook hoeveel zij delen: gevoelens van woede, schaamte, verdriet en machteloosheid. Voor sommigen is het verleden voortdurend aanwezig, voor anderen sluimert het onder de oppervlakte. Wat hen verbindt, is de ervaring dat hun perspectief lange tijd weinig ruimte kreeg in het publieke gesprek.

Binnen dit project hielden jongeren zelf regie over wat zij wilden laten zien. Die autonomie is essentieel. Groei ontstaat niet vanuit opgelegde positieve verhalen, maar vanuit de mogelijkheid om zelf betekenis te geven aan wat is gebeurd en heeft doorgewerkt. 

Voor sommige jongeren betekende dat het tonen van breuk of spanning, voor anderen juist het laten zien van ontwikkeling, toekomstgerichtheid of veerkracht. Alles mocht naast elkaar bestaan.

Symboliek zonder uitleg op te dringen
De muurschildering bevat bloemen en een vlinder, maar geen eenduidige uitleg die alles vastzet. De symboliek is gelaagd: groei en kwetsbaarheid, verandering en breekbaarheid. Sommige vormen ogen onaf of hersteld. Dat is een bewuste keuze. Wat beschadigd is geweest, hoeft niet gladgestreken te worden om betekenisvol te zijn.

Het werk verwijst naar hoop en herstel, maar weigert dat te romantiseren. Hoop zit hier niet in vergeten of afsluiten, maar in het zichtbaar blijven van wat is gebeurd. De muur draagt het verhaal — ook als niemand kijkt.

Creatieve expressie als veilige ruimte
Creatieve expressie is binnen dit project bewust ingezet als middel om ruimte te geven aan emoties die lastig onder woorden te brengen zijn. Niet als therapie, maar als een veilige en betekenisvolle vorm van expressie. In het samen maken ontstond ruimte voor erkenning, verwerking en verbondenheid.

Voor sommigen betekende het proces vooral herkenning: niet alleen staan in wat zij hebben meegemaakt. Voor anderen bood het juist afstand, een manier om grip te krijgen op iets wat lang overweldigend was.

Die zorgvuldige balans — tussen zichtbaar maken en beschermen — weerspiegelt de kern van het project.